(ĐCSVN) - Cây thốt nốt đã gắn liền với đời sống đồng bào dân tộc Khmer ở An Giang từ bao đời nay. Nhờ những sản phẩm chế biến từ cây thốt nốt như: Đồ mỹ nghệ từ thốt nốt, nước thốt nốt… đặc biệt là đường thốt nốt đã giúp bà con nơi đây có thêm thu nhập, giải quyết việc làm cho lao động địa phương.
");this.closest("table").remove();">
Anh Rum thu hoạch nước thốt nốt .

Bạn đang xem: Cây thốt nốt ở an giang

Thốt nốt – Loài cây gắn bó với đời sống đồng bào Khmer

Đi khắp vùng đất An Giang, dường như nơi nào có những hàng thốt nốt vươn cao vút cũng đều tập trung đồng bào Khmer sinh sống. Đặc biệt ở huyện Tịnh Biên, thương hiệu thốt nốt Bảy Núi đã là thương hiệu nổi tiếng được nhiều người trong và ngoài nước biết đến.

Ấn tượng ban đầu, cây thốt nốt cao chừng 20m, nhìn từ xa giống cây dừa, nhưng thân cây to và cao, lá xòe tán như lá cọ. Cây thốt nốt cái kết thành từng chùm 50-60 quả, mỗi quả nhỏ hơn trái dừa Xiêm, bên trong có nước và lớp cơm màu trắng đục. Còn thốt nốt đực chỉ ra hoa, không ra quả, khác với suy nghĩ của nhiều người, sản phẩm đường thốt nốt được chế biến từ nước của hoa thốt nốt đực, dù quả thốt nốt cũng có nước nhưng rất ít, chủ yếu là lớp cơm mềm dẻo, thanh ngọt.

Tên gọi "thốt nốt" có nguồn gốc từ tiếng Khmer là “th"not”. Dân địa phương đôi khi đọc trại ra thành thốt lốt lâu dần thành quen. Với người Khmer, thốt nốt là giống cây trời ban, tất cả những bộ phận của cây thốt nốt đều được bà con tận dụng, từ thân tới lá, quả... Có thể nói, cây thốt nốt gắn chặt với đời sống người Khmer như cây dừa với người Kinh ở miền xuôi. So sánh như vậy vì giống với cây dừa, thốt nốt là cây trồng quan trọng được người dân Khmer sử dụng vào nhiều việc: Thân làm cột nhà, làm dầm cầu, làm bàn ghế, tủ; Lá dùng để lợp nhà, làm nón và tạo nên nhiều đồ mỹ nghệ tinh xảo; Rễ cây và vòi hoa sau khi sao khô dùng làm thuốc chữa vàng da, nhuận tràng… Những sản phẩm ấy góp phần cải thiện không nhỏ đời sống của bà con dân tộc Khmer trên địa bàn tỉnh An Giang.

Những năm qua, cây thốt nốt giúp cho nhiều gia đình Khmer ở An Giang nói chung và đồng bào Khmer sinh sống ở huyện Tịnh Biên nói riêng thoát nghèo, đời sống bà con cũng nhờ thốt nốt mà ngày càng khấm khá. Không chỉ ở An Giang, thốt nốt xuất hiện rất nhiều ở khu vực Tây Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long… nhưng chỉ riêng nước thốt nốt của đồng bào Khmer vùng Bảy Núi được chế biến thành đặc sản đường thốt nốt, cho hương vị riêng không nơi nào có được.

Nhọc nhằn nghề nấu đường thốt nốt

");this.closest("table").remove();">
Gia đình anh Rum nấu đường thốt nốt.

Đến các ấp trong huyện vào buổi trưa những ngày hè, thấy khói phảng phất trên những mái nhà, ngửi được hương thơm ngào ngạt của đường thốt nốt. Chúng tôi ghé vào thăm gia đình anh Rum ở huyện Tịnh Biên, An Giang, gia đình anh đang đổ mẻ đường thốt nốt vừa nấu xong ra khỏi chảo.

Anh Rum chia sẻ: Hàng ngày từ 5 giờ sáng mình đã chuẩn bị đầy đủ kẹp, chai nhựa… để leo thốt nốt rồi. Sau khi dùng thang trèo lên, mình sẽ buộc cái ống nhỏ vào đầu mỗi cụm hoa rồi dùng dao cắt một đoạn. Sau đó lấy bình nhựa để hứng, khoảng 6 tiếng sau chai đầy nước mình trèo lên lấy. Lần thu hoạch sau mình dùng dao cắt một khoanh tròn mới ở phần đầu hoa bỏ đi và tạo phần nốt cắt mới cho hoa để tích nước tiếp. Có hoa sau một thời gian thu hoạch thì nước ra không tốt nữa, mình dùng kẹp, mát xa cho bông hoa, sẽ kích thích nước thốt nốt ra nhiều hơn.

Cũng theo anh Rum, nước thốt nốt sau khi lấy xuống phải lọc qua miếng màng mỏng cho sạch bông và côn trùng. Sau đó, cho vào 1 chảo lớn, nấu khoảng 6-7 tiếng là cô đặc lại thành đường. Lửa nấu đường phải đượm, cháy đều, vừa lửa, người thợ vừa nấu vừa dùng đũa cả quấy đảo kẻo liên tục để không bị bén đáy nồi. Đũa cả dùng để đảo đường được làm bằng cật tre già, đẽo tựa mái chèo nhỏ. Những người có kinh nghiệm chỉ cần nếm nước thốt nốt là biết được hàm lượng của đường bên trong, nếu chưa đủ độ ngọt có thể tính được số lượng vôi thêm vào để khử độ chua của đường. Sau khi cô đặc đạt yêu cầu, chảo được nhắc ra khỏi lò, khuấy phần mặt đường liên tục 30 phút, để tạo ra phần bọt trắng, đường lúc này có màu vàng tươi đặc trưng của đường thốt nốt, rất bắt mắt.

Người thợ nấu đường thốt nốt dùng khuôn để đổ đường thành từng cột đường tròn đều, sau đó dùng dao cắt ra từng khoanh đường có độ dày 2-3cm, xếp 10-12 khoanh làm thành một cây đường. Hoặc như nhà anh Rum nấu đường xong sẽ đổ ra cả chậu to thay cho khuôn, để nguyên bánh đường lớn bán cho các mối buôn, Mùa nắng thì 6-7 lít nước thốt nốt nấu được 1kg đường, còn mùa mưa phải nấu khoảng 10 lít nước thốt nốt mới được 1kg đường. Mỗi ký anh Rum đi bán cho các mối giá dao động từ 19.000 – 20.000/kg.

Xem thêm: Tổng hợp những mẫu quần tây nữ đẹp 2019 : u/myguu, 5 kiểu quần tây nữ đẹp và mới nhất 2019

Tại An Giang, khi nhiều làng nghề truyền thống khác bị mai một thì nghề nấu đường thốt nốt vẫn phát triển ổn định. Cùng với việc được công nhận làng nghề tiểu thủ công nghiệp truyền thống, An Giang có nhiều chính sách hỗ trợ để những hộ theo nghề nấu đường thốt nốt ở hai huyện có đông đồng bào Khmer là Tri Tôn, Tịnh Biên phát triển sản xuất, đầu tư đổi mới công nghệ, đưa sản phẩm tiêu thụ rộng rãi trên thị trường.

Thốt nốt là đặc sản nổi tiếng chỉ có thể tìm thấy ở vùng đại ngàn sông nước mà bạn không nên bỏ lỡ khi có dịp du lịch An Giang. Từ bao đời nay, thốt nốt đã được mệnh danh là món quà quý do thiên nhiên ban tặng cho người dân Bảy Núi và gắn liền với đời sống sinh hoạt của đồng bào Khmer.

Xem nhanh

1. Giới thiệu đôi nét về thốt nốt 1.1 Thốt nốt - Đặc sản có một không hai của miền sông nước1.2 Loài cây gắn liền với đời sống của đồng bào dân tộc Khmer2. Những thức quà độc đáo từ cây thốt nốt 2.1 Món tráng miệng thanh mát, ngon ngọt 2.2 Bánh bò thốt nốt2.3 Đường thốt nốt3. Video nổi bật về thốt nốt
1. Giới thiệu đôi nét về thốt nốt 1.1 Thốt nốt - Đặc sản có một không hai của miền sông nước1.2 Loài cây gắn liền với đời sống của đồng bào dân tộc Khmer2. Những thức quà độc đáo từ cây thốt nốt 2.1 Món tráng miệng thanh mát, ngon ngọt 2.2 Bánh bò thốt nốt2.3 Đường thốt nốt3. Video nổi bật về thốt nốt

Xuyên suốt khu vực đồng bằng sông Cửu Long, mỗi vùng đất lại sở hữu một vẻ đẹp và nét đặc sắc riêng. Thế nhưng, nếu bạn là người đam mê ẩm thực và khám phá cảnh quan thiên nhiên thì chắc chắn không thể bỏ qua An Giang. Nơi đây có rừng tràm Trà Sư, Búng Bình Thiên và hơn hết, khu vực Châu Đốc giáp ranh với Campuchia còn được biết đến là xứ sở của thốt nốt. Thật không ngoa khi nói rằng, trên khắp đất nước Việt Nam nếu như có thể nhìn thấy cây thốt nốt thì ắt hẳn là ở An Giang. Những hàng thốt nốt mọc xen kẽ trên cánh đồng lúa mênh mông và dọc theo các con đường làng quanh co thực sự là một bức tranh thiên nhiên đẹp đến lay động lòng người.

1 Giới thiệu đôi nét về cây thốt nốt 

1.1 Cây Thốt nốt - Đặc sản có một không hai của miền sông nước

Đi khắp vùng đất An Giang đầy nắng gió, dường như bất cứ nơi nào có những hàng cây thốt nốt vươn lên cao vút cũng đều tập trung đông đảo đồng bào dân tộc Khmer sinh sống. Thông thường, cây thốt nốt có chiều cao khoảng chừng 20 mét. Nhìn từ đằng xa, thốt nốt trông giống hệt cây dừa nhưng thân to và cao hơn, tán lá xòe ra như lá cọ. Cây thốt nốt cái sau khi trổ bông sẽ kết thành từng chùm khoảng 50 đến 60 quả, nhỏ hơn trái dừa Xiêm và ở bên trong có nước cùng với lớp cơm màu trắng đục. Còn cây thốt nốt đực thì chỉ ra hoa chứ không có quả.

Thốt nốt không chỉ là một nét đặc trưng của tỉnh An Giang mà còn là loại cây độc đáo có vô số công dụng tuyệt vời. Cây thốt nốt dường như chẳng cần bỏ đi cái gì, từ lá để lợp mái nhà, thân thì dùng trong xây dựng còn quả có lớp cơm ngọt thanh, giòn dẻo là món tráng miệng thơm ngon, bổ dưỡng. Riêng phần nước thanh mát, ngọt lịm lấy từ hoa thốt nốt có thể làm thức uống giải khát giữa trưa hè nắng nóng hoặc chế biến thành sản phẩm đường thốt nốt nức tiếng gần xa. Trong đó, nước và quả thốt nốt được xem là những thức quà gần gũi nhất với người dân địa phương cũng như các tín đồ mê xê dịch vì chúng được bán khá phổ biến ở các hàng quán ven đường hay những khu chợ Châu Đốc.


*

Thốt nốt là loại cây đặc trưng của vùng Bảy Núi An Giang

*

Quả thốt nốt mọc thành chùm giống như buồng dừa nhưng nhỏ hơn


1.2 Loài cây gắn liền với đời sống của đồng bào dân tộc Khmer

Cái tên thốt nốt có nguồn gốc xuất xứ từ tiếng Khmer là “th"not”. Với đồng bào Khmer, thốt nốt là một giống cây quý trời ban. Có thể nói rằng, cây thốt nốt gắn bó với cuộc sống người dân Khmer giống như cây dừa của người Kinh ở dưới miền xuôi. Sở dĩ so sánh như vậy bởi thốt nốt cũng là cây trồng vô cùng quan trọng được người Khmer sử dụng vào rất nhiều việc. Thân cây làm cột nhà, dầm cầu, bàn ghế, tủ còn lá thì dùng để lợp mái nhà, làm nón và chế tác nên những món đồ thủ công mỹ nghệ tinh xảo. Rễ cây thốt nốt và vòi hoa sau khi phơi khô còn dùng làm thuốc chữa bệnh vàng da, nhuận tràng…

Những năm qua, loại cây đặc sản này đã giúp cho nhiều hộ gia đình người Khmer trên địa bàn tỉnh An Giang nói chung và đồng bào sinh sống tại huyện Tịnh Biên nói riêng vươn lên thoát nghèo, đời sống dân bản cũng nhờ các sản phẩm từ thốt nốt mà ngày càng ấm êm, khấm khá. Ngoài An Giang, thốt nốt còn xuất hiện ở khu vực miền Tây Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long nhưng chỉ riêng tộc người Khmer tại vùng Thất Sơn - Bảy Núi mới có món đặc sản đường thốt nốt với hương vị đặc trưng rất riêng biệt.


*

Từ ngàn đời này, thốt nốt đã gắn liền với đời sống của đồng bào dân tộc Khmer

*

Nhờ các sản phẩm chế biến từ thốt nốt, đời sống người Khmer ngày càng sung túc hơn. Ảnh: Mekong Delta Explorer


2 Những thức quà độc đáo từ cây thốt nốt

2.1 Món tráng miệng thanh mát, ngon ngọt

Nước và quả của cây thốt nốt vẫn thường được tận dụng để làm ra thức uống giải khát cực kỳ hấp dẫn. Trái thốt nốt có vỏ màu nâu tím, to khoảng gấp rưỡi quả cam và khá cứng nên người dân phải dùng dao chặt mới lấy được múi ở bên trong. Việc lấy múi cũng không hề đơn giản, phải tỉ mỉ bóc bỏ từng lớp màng màu vàng bao bọc quanh múi thì mới lộ ra phần cơm ăn được.

Cơm thốt nốt màu trắng đục, có độ giòn dẻo, dai dai đặc trưng ăn khá vui miệng. Tuy nhiên, lớp cơm này khá nhạt, nếu ăn không thì chẳng cảm thấy vị gì nên thường sẽ được dùng kèm với nước thốt nốt để tăng thêm độ ngọt. Bên cạnh đó cũng có nơi xắt mỏng cơm thốt nốt và ngâm với chút đường cho có vị hơn rồi mới pha thành nước giải khát hoặc trộn cùng sữa để thưởng thức. Thốt nốt ngon nhất là khi uống lạnh và cũng vì để bảo quản nên các hàng quán đều có thùng lạnh riêng để đựng nước thốt nốt cũng như các múi cơm đã qua sơ chế. Một ly thông thường ngoài phần nước lấy từ hoa còn được cho thêm rất nhiều múi thốt nốt nên khi thưởng thức, bạn sẽ cảm nhận được sự ngọt ngào, mát lạnh cùng độ dai giòn sần sật rất thỏa mãn vị giác. Cứ thế, món nước thốt nốt trứ danh này đã trở thành thức uống làm say lòng biết bao tín đồ ẩm thực trên khắp mọi miền Tổ quốc.


*

Quả thốt nốt có lớp cơm màu trắng đục, dẻo và giòn

*

Nước thốt nốt - Thức uống giải khát cực kỳ hấp dẫn


2.2 Bánh bò thốt nốt

Một món ăn đường phố được làm từ thốt nốt vô cùng nổi tiếng ở An Giang chính là bánh bò thốt nốt. Khác với các loại bánh bò phổ biến làm bằng đường vàng hoặc đường trắng, loại bánh này được làm từ đường thốt nốt đặc trưng nên sở hữu màu vàng đậm đẹp mắt. Những chiếc bánh bò vàng óng tuy dân dã nhưng lại rất dễ dàng chinh phục mọi người bởi hương vị ngọt thanh và sức hấp dẫn khó có thể chối từ. Nếu thích, bạn có thể dùng chung với nước cốt dừa để tăng thêm độ béo ngậy cho món ngon này.


*

Bánh bò thốt nốt có màu vàng óng đẹp mắt và vị ngọt thanh, béo ngậy


2.3 Đường thốt nốt

Đây là loại đường được nấu từ mật của hoa và quả cây thốt nốt. Cùng với gà đốt Ô Thum, đường thốt nốt là món đặc sản không thể bỏ qua khi có dịp ghé thăm vùng đất bán sơn địa này. Do đặc thù về thổ nhưỡng và khí hậu nên hiện nay chỉ có huyện Tịnh Biên và Tri Tôn là hai địa phương phát triển được nghề làm đường thốt nốt. Công đoạn nấu đường thốt nốt vô cùng kỳ công và tùy vào tay nghề người thợ mà chất lượng có thể khác nhau. Đường được làm từ nước của hoa thốt nốt đực và mỗi cây chỉ có khoảng 2 - 3 hoa cho ra nước tốt, còn lại thì sẽ chờ đến lúc thu hoạch trái. Qua bao năm tháng, nghề nấu đường thốt nốt vẫn luôn tiếp diễn giữa dòng chảy thời gian và gắn liền với cuộc sống mưu sinh của đồng bào Khmer.Đường thốt nốt có mùi thơm dịu, vị ngọt thanh, béo ngậy và được gói trong lá thốt nốt trông giống như những đòn bánh tét. Mặc dù đường thốt nốt không ngọt bằng các loại đường thông dụng nhưng lại thơm hơn, thường được dùng để nấu các món chè thanh mát và còn có tác dụng giải nhiệt, chữa viêm họng. Bà con địa phương đôi khi còn lấy đường thốt nốt ăn chung với cơm nguội, hoặc dùng thay thế cho bánh ngọt trong những buổi tiệc trà.

Chính vì hương vị thơm ngon mang đậm những nét đặc trưng vùng miền nên sản phẩm đường thốt nốt không chỉ được đông đảo người Việt biết đến mà ngay cả ở nước ngoài cũng rất được ưa chuộng. Bên cạnh công dụng đem lại độ ngọt tự nhiên cho các món chè hay những thức uống giải khát, đường thốt nốt còn được sử dụng như một loại gia vị cho các bữa ăn hằng ngày như dùng làm nước chấm, kho cá… từ đó góp phần tăng thêm sự đa dạng, phong phú của ẩm thực Việt Nam.


*

Mẻ đường thốt nốt thơm ngon và bắt mắt

*

Đường thốt nốt không trộn lẫn bất kỳ phụ gia nào khác nên có vị ngọt tự nhiên

*

Đường thường được đổ thành từng viên nhỏ

*

Ngày nay, đường thốt nốt đã trở thành đặc sản nổi tiếng cả trong và ngoài nước